GeneratieYep300In dit verfrissende boek presenteren de auteurs, Arjan Erkel en Sezgin Yilgin, de levensverhalen van twintig YEPPIES (van studenten tot directeuren en van woordvoerder tot districtchef van de politie) over hun ontwikkelingen en hun kijk op de multiculturele samenleving. Naast de interviews komen ook werkgevers en deskundigen uit de politiek, het bedrijfsleven en onderwijs aan het woord. 

Zij delen hun ervaringen met YEPPIES en geven hun visie over het maatschappelijke en economische belang van de ontwikkeling van deze groep. Daarmee geeft het boek een relevante kijk op de kansen die de multiculturele samenleving kan bieden voor de toekomst van Nederland.

Een aanrader voor beleidsbepalers, marketeers, recruiters, journalisten en politici die de kansen willen benutten die deze nieuwe generatie de samenleving te bieden heeft.

YEPPIES

Na een inleidend hoofdstuk waarin de lezer uitgenodigd wordt de gangbare perceptie van allochtonen te verbreden naar wat de auteurs YEPPIES noemen volgt de reeks interviews. De YEPPIES treden daarin naar voren als succesvolle en ondernemende mensen van multiculturele komaf, die sociaal, economisch en psychologisch goed geïntegreerd zijn in de samenleving en een positieve bijdrage leveren aan het sociaaleconomische en culturele klimaat van Nederland. Na alle polarisatie een verfrissende kijk en een uitnodiging om de multiculturele samenleving ook eens van een andere kant te benaderen.

Als dynamische, heterogene groep zijn YEPPIES actief in de politiek, het bedrijfsleven, de overheid, sport en kunst en cultuur. Dat het om een groeiende groep gaat, ook wat betreft groei in onderwijs- en welvaartsontwikkeling maken de staatjes in dit hoofdstuk duidelijk.

Hoewel culturele diversiteit door een groot deel van het bedrijfsleven en de overheid nog gezien wordt als maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) wil het boek laten zien dat dit een achterhaald beeld is en dat het inspelen op de behoeften van de YEPPIES juist commercieel verantwoord ondernemen (CVO) is.

De YEPPIES van nu fungeren daarbij als micro-modellen voor hun jongere broers, zussen, neven en nichten. Door diversiteit te blijven zien als MVO missen bedrijven, aldus de auteurs, de kans om YEPPIES als een commercieel interessante groep te bedienen.

Tegelijkertijd maken de auteurs een kanttekening. Zij willen hun ogen geenszins sluiten voor de knelpunten die integratie ook met zich meebrengt. Zij hebben echter de keuze laten vallen op het onder de aandacht brengen van een ontwikkeling die nog onvoldoende wordt belicht. Daarmee willen zij de positieve ontwikkelingen van YEPPIES en hun positieve bijdrage aan de verdere ontwikkeling van de Nederlandse samenleving de ruimte geven die het verdient. Bijkomend voordeel hiervan is dat ook de uitstraling van hun succes en hun eventuele voorbeeldfunctie op de achterblijvers meer ruimte krijgt.

YEPPIES aan het woord

De 19 verhalen van de YEPPIES bieden een veelzijdig beeld van hoe integratie in de concrete levenspraktijk van mensen kan verlopen. De geïnterviewde YEPPIES hebben verschillende culturele achtergronden, ofwel omdat zij zelf elders zijn geboren ofwel omdat hun ouders voor hun geboorte naar Nederland zijn gekomen. De culturele wortels die zij met zich meedragen stammen uit landen als Marokko, Suriname, China, Bosnië, Curaçao, Zuid-Korea, Turkije, Eritrea en Kaapverdië.

De verhalen worden gekenmerkt door een aantal gemeenschappelijke thema's. Zo schetst iedere geïnterviewde een beeld van de wijze waarop hij of zij de huidige positie heeft bereikt. Daarnaast wordt ingegaan op de eigen identiteit en de beleving van de relatie tussen de Nederlandse cultuur en de cultuur van herkomst, de verhouding tot de ouders en de plek binnen het gezin. Ook komt de sfeer in de samenleving ten opzichte van allochtonen en het gebruik van het woord allochtoon aan de orde. De rol die de media speelt en de toegevoegde waarde van culturele verschillen voor de samenleving in zijn geheel.

Gaandeweg de interviews wordt duidelijk dat een aantal ervaringen en inzichten door de geïnterviewde YEPPIES worden gedeeld. Zo geldt voor veel van de YEPPIES dat zij pas vragen bij hun identiteit gingen stellen toen ze naar het hoger onderwijs gingen. In hun tienerjaren voelden zij zich meestal gewoon Nederlander. Zij werden zich veelal pas later bewust van het feit dat zij ook een andere culturele achtergrond hebben dan de Nederlandse. Daarmee ontstond ook de wens de culturele achtergrond die zij via hun ouders hebben meegekregen te verkennen en hun roots te ontdekken. Dat ging soms met vallen en opstaan gepaard. Toch geloven de YEPPIES niet dat de binding met het thuisland (van de ouders) de integratie in Nederland in de weg staat.

Daarnaast onderstrepen de YEPPIES het belang van de gedrevenheid die hen heeft gebracht waar zij nu zijn. Die gedrevenheid werd ingegeven door het feit dat de ouders vaak niet in staat zijn geweest om zelf te studeren. De kansen die hun ouders hen boden, vaak mogelijk gemaakt door zware arbeid, wilden zij met beide handen aangrijpen. Ook wanneer het wel eens tegenzat of ze bewust werden tegengewerkt. Het feit dat de ouders daarbij steeds stimulerend en motiverend optraden speelt een belangrijke rol bij hun succes en stemt de YEPPIES dankbaar.

Voor een belangrijk deel van de YEPPIES geldt dat zij zich gestimuleerd voelden door rolmodellen, een broer, een zus, een neef, een nicht. Om te zien waar je kansen en mogelijkheden liggen en hoe die te bereiken, is het goed een referentiepunt te hebben. Rolmodellen uit de eigen omgeving zijn daarbij belangrijker dan de voorbeeldfunctie van publieke personen. Je kunt je met hen identificeren en ze staan dicht bij genoeg om ze aan te spreken. Sommige van de YEPPIES zijn zich ervan bewust dat zij op hun beurt rolmodel zijn voor anderen in hun directe omgeving.

Als nadeel van de polarisatie in de samenleving zien de YEPPIES dat jongeren zich in het nauw gedreven voelen en daardoor soms rare sprongen maken. Verschillende YEPPIES benadrukken echter ook het belang van zelfreflectie. Een beroep op het woord discriminatie brengt je niet verder. Beter is het jezelf te motiveren om iets van je leven te maken. Alle hulp die je daarbij kunt krijgen is natuurlijk meegenomen. Polarisatie bevordert echter het terugtrekken in de eigen kring waardoor de integratie stokt. De media spelen hierbij niet altijd een positieve en faciliterende rol. Stigmatisering draagt eraan bij dat jongeren zich gaan gedragen naar het beeld dat over hen geschetst wordt.

Als toegevoegde waarde van culturele verschillen noemen de YEPPIES dat het in economisch opzicht makkelijker is om zaken te doen wanneer je de waarden, normen, cultuur en omgangsvormen van je handelspartner begrijpt. Ook draagt het bij aan het op een authentieke manier in de mainstream brengen van subculturele diensten en producten waardoor het cultureel erfgoed van allochtonen gedeeld wordt in de samenleving.

Bij velen klinkt ook de oproep je niet blind te staren op de diverse culturele verschillen, maar juist te kijken naar de overeenkomsten die er zijn. Door de globalisering worden we immers allemaal tot wereldburgers. Kijken naar wat we van elkaar kunnen leren en voor elkaar kunnen betekenen is daarbij veel interessanter en uitdagender.

Leidinggevenden aan het woord

De geïnterviewde leidinggevenden bevestigen dat voor de toekomst van dit land iedereen nodig is die een bijdrage kan leveren. Zij zien de multiculturele samenleving dan ook liever als kans dan als bedreiging. Zo benadrukken zij bijvoorbeeld de groei van het aantal multiculturele ondernemers die succesvol zijn. Bij het werven van medewerkers worden recruiters aangeleerd niet met een monoculturele bril naar een CV te kijken, maar met een multiculturele bril. Steeds meer werkgevers zien het belang van multiculturaliteit in en maken de vertaalslag naar de zakelijke kant. Etnomarketing is daardoor een belangrijk item geworden.

De leidinggevenden merken op dat de media nog vaak teveel inspeelt op de angst voor verschillende culturen in de samenleving. Daardoor houden we elkaar onderling gevangen in angst. Die angst speelt al lang niet meer alleen tussen autochtoon en allochtoon, maar ook tussen de verschillende groepen allochtonen onderling. We moeten van die angstcultuur af. De media zouden daarbij kunnen helpen door in plaats van de verschillen de overeenkomsten te benadrukken. Iedereen wil ten slotte het beste voor hun kinderen. Het is de gezamenlijke toekomst die geldt en niet je afkomst.

Multicultureel hoog opgeleiden kunnen door hun meertaligheid een meerwaarde hebben ten opzichte van autochtone hoger opgeleiden en zij kunnen als rolmodel fungeren voor multiculturele jongeren die nog op school zitten. Dat kan er toe leiden dat bedrijven en instellingen beter zijn ingespeeld op de multiculturele samenleving en de globalisering. Wanneer bedrijven vooruit willen komen dan zullen zij zich integraal moeten inzetten voor aansluiting met de multiculturele samenleving. Niet alleen in personeelsbeleid, maar ook in hun bedrijfscultuur en in hun aanbod van producten en diensten. Diversiteit wordt een must om als Nederlands bedrijf succesvol te opereren. Maar die visie is helaas nog niet vanzelfsprekend.

Het feit dat een kwart van de jongeren met een migratieachtergrond een hogere opleiding heeft gevolgd of volgt wil niet zeggen dat je je ogen moet sluiten voor het kwart van de jongeren die achterblijven en die het niet lukt om een diploma te halen waarmee ze goede kansen hebben op de arbeidsmarkt. Jongeren die hun school niet afmaken zijn de probleemgroepen van de toekomst. We moeten er als samenleving aan werken dat te voorkomen.

Ook voor autochtone jongeren is het verder van belang dat ze beseffen dat ook zij 'multicultureel' moeten zijn om maatschappelijk succes te boeken. Nederland is al lang geen blanke samenleving meer en de internationale verbindingen van onze economie zijn steeds meer mondiaal. Het is van belang dat je leert open te staan voor andere wereldbeelden om aansluiting te vinden bij de Nederlandse samenleving.

De wereld staat niet stil, ook Nederland niet. De markt verandert hierdoor mee, daar krijgen autochtone jongeren net zo goed mee te maken. Daarbij komt dat de allochtone Nederlanders zich eerder in Europa wanen dan in Nederland. Landsgrenzen doen er steeds minder toe. Dat zie je ook met de productie van goederen en diensten. Globalisering en multiculturalisering zijn twee kanten van dezelfde wereldwijde verandering. Het is dan ook van belang dat we allochtone jongeren stimuleren om hun ingebouwde interculturele competenties voor zichzelf en de samenleving rendabel te maken.

Generatie Yep. De opkomst van Young Ethnic Professionals werd samengesteld door Arjan Erkel en Sezgin Yilgin en is een uitgave van VIS Books