FranciscaanseBeweging300'Vanuit de inspiratie die we opdoen proberen we met open oor en luisterend hart te leven. We richten ons op eenvoud en willen onze zelfwaarde niet ontlenen aan macht, bezit of succes.' (p. 134). Het is deze wijze van leven waarvoor de aanhangers van de Franciscaanse Beweging volgens de 'Leidraad van de Franciscaanse Beweging' bewust kiezen.

De voornaamste doelstelling van deze bundel is na te gaan hoe de veelheid-in-eenheid binnen de beweging tot stand is gekomen en hoe zij zich gedurende een halve eeuw verhield tot de maatschappelijke en religieuze dynamiek van het moment. (p. 7-8). Fotomateriaal maakt deze ontwikkeling aanschouwelijk. 

Het eerste deel van het boek (geschreven door Jan Sloot) met de titel 'Franciscus in Nederland. Geschiedenis van de Franciscaanse Beweging', schetst hoe deze idealen, in het spoor van Franciscus en Clara van Assisi, al vijftig jaar lang eerst alleen religieuzen en later ook leken binnen één beweging samenbrengt. De 'Franciscaanse Samenwerking' (1967-) had tot doel de spiritualiteit van Franciscus en Clara in de verschillende religieuze gemeenschappen (leden van de eerste en tweede orden en van de reguliere en seculiere derde orden) te verdiepen. Vanaf 1996 ging deze organisatie verder onder de naam 'Franciscaanse Beweging'. Deze naamsverandering weerspiegelt de verandering van een organisatie van vaste groepen naar een brede spirituele beweging.

Het tweede deel (geschreven door Krijn Pansters) met de titel 'Leven met Aandacht. Spiritualiteit van de Franciscaanse Beweging' stelt de vraag naar hoe de 'levende spiritualiteit' van de Franciscaanse Samenwerking respectievelijk de Franciscaanse Beweging zich – 'tegen de achtergrond van de diverse sociaal-institutionele ontwikkelingen na Vaticanum II en in het kader van het eigen vormings- en bewustwordingsproces – heeft ontwikkeld' (p. 70). Om de ontwikkelingen en perspectieven te onderzoeken kijkt Pansters vooral naar de inhoud van vijftig jaargangen Franciscaans Maandblad, dat vanaf 1971 een belangrijk communicatieorgaan was en een goede afspiegeling biedt van wat er binnen de franciscaanse gemeenschap leeft.

Pansters gaat hiervoor in op vier dimensies van franciscaanse spiritualiteit: (1) Franciscus en Clara als bron van spiritualiteit, (2) Gemeenschap als plaats van spiritualiteit, (3) Sociaal-maatschappelijke thema's (vooral vanaf begin jaren zeventig: duurzaamheid, armoede, vrede en de multiculturele samenleving en dialoog met de Islam) en (4) Individuele spirituele ontwikkeling (adoptie van New Age thema's, zen, yoga etc). Het gaat hierbij steeds om de weergave van het spirituele leven-in-beweging en de zich veranderende beleving van spiritualiteit, die zowel collectief als individueel en zowel prospectief ('levensrichting') als retrospectief ('levensinrichting') vorm krijgen (p. 73). Pansters gaat tenslotte in op de vraag hoe consistent en concreet de franciscaanse spiritualiteit in de Nederlandse context is en blijft, ondanks, of juist dankzij, haar voortdurende verdieping en vernieuwing.

In twee bijlagen worden de ontwikkelingen binnen de orden en congregaties geschetst (Bijlage 1) en de sinds 1998 geldende 'Leidraad van de Franciscaanse Beweging' aangeboden.

De bundel biedt een laagdrempelig overzicht van de thema's en de ontwikkeling van de Franciscaanse Samenwerking respectievelijk de Franciscaanse Beweging. Het enerzijds beschrijven van de historische ontwikkeling van de organisatie (deel 1) en anderzijds beschrijven van de 'levende spiritualiteit' (deel 2) zorgt ervoor dat beiden krachtig tot hun recht komen. Een aanrader voor wie haar/zijn interesse voor de Franciscaanse Beweging historisch en spiritueel wil verdiepen. 

Krijn Pansters & Jan Sloot, De Franciscaanse Beweging. Vijftig jaar in het spoor van Franciscus en Clara van Assisi is een uitgave van Valkhof Pers