Migrante is een organisatie die zich sinds 1961 in Amsterdam inzet voor Spaanstalige migranten. Pater Theo Beusink, karmeliet, ontwikkelde geïnspireerd door de bevrijdingstheologie van Gustavo Guttierez 'diaconaal pastoraat' dat geworteld is in het gebed des Heren. Als karmeliet spiegelt hij zich aan het verhaal van de profeet Elia (1 en 2 Koningen), die nadat hij op de berg Karmel een Godsontmoeting had, teruggestuurd werd naar de wereld om daar handen en voeten te geven aan wat hij van Godswege gezien had.

Migrante is de organisatie die zich in Amsterdam inzet voor pastoraat aan Spaanstaligen. In 1961, op initiatief van de karmeliet Theo Beusink ontstaan, vervult Migrante nog steeds een belangrijke rol voor Spaanstaligen in onze hoofdstad. Geïnspireerd door de bevrijdingstheologie van Gustavo Guttierez ontwikkelde Migrante een vorm van 'diaconaal pastoraat' waarin alles aangeboden wordt wat maar nodig blijkt te zijn om de Spaanse migranten drager te laten worden van hun eigen problematiek, niet langer migrant maar volwaardig lid van de Nederlandse maatschappij. Pater Beusink verzamelde hiertoe in de loop der jaren vele vrijwilligers om zich heen. Inmiddels heeft hij het stokje doorgegeven aan zijn opvolgster, Toos Beentjes, maar Pater Beusink blijft met hart en ziel verbonden met de mensen voor wie hij het allemaal deed en doet. Spiritueel Erfgoed sprak met hem.

"Toen ik terugkwam uit Spanje – waar ik Spaans gestudeerd had - , hoorde ik in het huis van een familie, waar ik toen te gast was, Spaans spreken. Ik groette met 'Buenos tardes' en kreeg toen van drie mensen antwoord. Zij waren blij omdat ze een pakje hadden gekregen met spaanse worst en wijn en ze nodigden mij, de pater, uit om mee te komen naar de Van Neegenstraat en er samen van te genieten. Dat deed ik natuurlijk. Die avond vroegen ze mij of het niet mogelijk was om een mis voor hen op te dragen en voor een kruisbeeld voor hen te zorgen. Ik begreep toen dat deze mensen om meer vroegen dan alleen om die mis en dat kruisbeeld, maar ik wist nog niet hoe ik het moest aanpakken. Toen ik ze later in het armste deel van de Van Neegenstraat zag kaarten vroeg ik ze of ze geen eigen pension wilden waar ze hun eigen potje konden koken. Ze zeiden dat ze dat natuurlijk wilden, maar dat ze geen Nederlands kenden. Dat was eigenlijk het begin van Migrante, in 1961. Ik heb toen een paar studenten bij elkaar gezocht en samen met hen een tolkendienst opgezet. Ik deed dat vanuit de overtuiging dat een pastor zich niet alleen kan beperken tot het verzorgen van de liturgie. Dat besef is door de jaren heen ook bij mijn collega's gegroeid, 80% van het werk van een priester is tegenwoordig sociaal werk. Toen ik later in Peru was en daar de kans had kennis te maken met Gustavo Guttierez begreep ik dat ik hier in Nederland eigenlijk bezig was met pastoraat dat gebaseerd is op de bevrijdingstheologie, op de bevrijding van mensen uit onderdrukkende structuren. Vanaf dat moment ben ik het werk van Migrantie gaan zien als 'diaconaal pastoraat'. De bedoeling van dat pastoraat is mensen helpen zo snel mogelijk te bereiken waarvoor ze naar Nederland komen, het vinden van werk en huisvesting. Je kunt heel dramatisch doen over migranten, maar het betreft stuk voor stuk moedige mensen. Ze durven het aan hun land te verlaten en naar een ander land toe te gaan op zoek naar datgene wat ze in hun eigen land zouden hebben moeten vinden maar er niet konden vinden. Je ziet dat de Nederlandse samenleving vanaf de jaren zestig van een gesloten klein landje is veranderd in een multiculturele samenleving, dat is mede dankzij de aanwezigheid van migranten! In eerste instantie had Nederland deze goedkope krachten nodig om haar economie te ontwikkelen. Wanneer de migranten niet geschikt bleken stuurden we ze terug, wanneer ze dat wel bleken zetten we ze een aantal jaren in om vervolgens over te gaan op machines en de migranten aan hun lot over te laten.

Elia

Als karmeliet ben ik door mijn orde vrijgesteld om dit werk te doen. Oorspronkelijk leefden de karmelieten een kluizenaarsbestaan naar Elia die op de Berg Karmel in gebed verzonken was. Elias begreep echter dat God van hem vroeg om ook de berg weer af te dalen en in Gods Naam ongerechtigheid aan te klagen. Gebed en aandacht voor de samenleving gaan hand in hand. Het 'Onze Vader' zegt dat al, daar voel ik me iedere keer weer door gesteund. Datgene wat van belang is in Gods ogen speelt zich niet af tussen de Heer en mijn zieltje, maar het gaat om 'Onze Vader', de Vader van ons gezamenlijk, van mensen die in gemeenschap met elkaar leven en daar iets van God zichtbaar en voelbaar willen maken."

Geen protocollen

We proberen hier in huis alles te bieden wat nodig is. Zo vormen we een open huis waar men altijd welkom is van s'ochtends 10 tot s'avonds 22 uur. We hebben een secretariaat waardoor we bereikbaar zijn. De huiskamer is een plek waar mensen eerst eens tot rust kunnen komen en waar ze ons rustig kunnen leren kennen voordat ze hun hebben en houden op tafel leggen. Daarvoor moet er eerst iets van vertrouwen zijn, denk maar aan jezelf, je vertelt ook niet zomaar aan iedereen dingen die je dicht aan het hart liggen. Verder geven we Nederlandse en Engelse les, een goede manier om onderling contacten op te bouwen en elkaar te informeren over belangrijke zaken. En dan zijn er werkgroepen voor allerlei onderwerpen die belangrijk zijn, zo hebben we jaren lang een werkgroep WAO gehad, maar ook een werkgroep verblijfsvergunningen en prostitutie. Wat maar nodig is om mensen drager te maken van hun eigen problematiek, geen migrant maar mens. In hun eigen kracht gezet. Daarnaast hebben we een informatieblad, twee kantjes met alle informatie die belangrijk is. Dat blad wordt rondgebracht zodat iedereen ons weet te vinden wanneer dat nodig is. We werken hier geen protocollen af, we geven vertrouwen en we zoeken vertrouwen. Dat is de basis van ons werk, anders ka n het niet.

Puente escolar

Sinds 1998 heeft pater Beusink zijn taak als coördinator overgedragen aan zijn opvolgster, Toos Beentjes. Voordien was ze al vrijwilligster bij Migrante. Toos is van Mill Hill, een missiecongregatie. 'Ze is onze pastora en de juiste persoon op de juiste plek' zegt pater Beusink 'ach het heet zo niet officieel, dat pastora, maar goed dat kunnen de Nederlanders wel onderscheiden.' Pater Beusink verzorgt nog de eucharistievieringen op de zondagen en is nog op allerlei actief in het huis van Migrantie en in de werkgroep prostitutie. Toos is de enige betaalde kracht van Migrante. 'Voor de rest werken we alleen met vrijwilligers' zegt pater Beusink, 'daar hebben we bewust voor gekozen. Vrijwilligers vertrekken namelijk wanneer ze niet meer gemotiveerd zijn. Bij betaalde krachten ligt dat ingewikkelder natuurlijk. We hebben nu zo'n zestig vrijwilligers. Per dag hebben we zo'n 6 mensen nodig hier in huis, voor het secretariaat en voor de recreatie. Weet je, je hoeft er eigenlijk niet naar te zoeken. Dat gaat door mond op mond reclame en door de liturgie op zondag. Mensen willen iets doen en melden zich bij ons. Zo ook bijvoorbeeld in onze lesgroep 'puente escolar' wat 'schoolbrug' betekent. Daarmee willen we uitdrukken dat de school een brug wil uitzetten naar de samenleving. Als daar iemand weggaat, zorgen ze zelf voor opvolgers. Dat werkt erg goed.'

Dag van de Vluchteling

Vanuit Migrante zijn er vele contacten met andere organisaties in Amsterdam. Pater Beusink zegt hierop: 'Waar Nederlanders terecht kunnen, moeten ook onze mensen terecht kunnen, dat is ons uitgangspunt. Vaak lopen we een tijdje mee bij zaken van medisch, psychysche of justitiele aard. We proberen daarbij vooral te werken aan het wekken van vertrouwen. In parochies in Amsterdam wordt op de Dag van de Vluchteling wel gepreekt (20 juni). Dan denken wij ook mee met het thema. We zeggen in die parochies dan niet dat ze vreemdelingen op de koffie moeten uitnodigen. Veel belangrijker is het wanneer je bijvoorbeeld ziet dat een kind naar de Mavo gaat, terwijl je weet dat het de Havo zou kunnen halen, je hem Nederlandse les geeft, zodat dat haalbaar is. Of schakel een tolk in wanneer iemand zich niet verstaanbaar kan maken in een belangrijke situatie, of probeer je onderneming een afspiegeling te laten zijn van de maatschappij. Pas dan neem je de vluchteling werkelijk serieus. Goede bedoelingen zijn niet genoeg, dat moet zijn uitdrukking krijgen in ons concrete handelen. '

StNicolaasKerk1 WELiturgie

In de liturgievieringen op zondag zoekt Migrante steeds naar een thema dat aansluit bij wat er die week gebeurd of bereikt is binnen Migrante. 'We zoeken naar een thema waarvan we weten dat het de mensen bezighoudt. De Schriftlezing wordt ook uitgelegd vanuit dat perspectief.
Zo bijvoorbeeld Drievuldigheidszondag. Je kunt diep graven naar de betekenis van de Drievuldigheid, maar wij hebben het zo uitgelegd: De God van de christenen heeft drie namen: Vader, Zoon en Geest. God is op drievoudige wijze met ons mensen bezig. De Zoon is de broeder die met ons meeloopt, in Hem zien wij de Vader. De Zoon heeft gezegd: 'Ik zal jullie niet verweesd achterlaten. Ik stuur jullie een Trooster die jullie zal helpen onthouden alles wat ik jullie heb willen zeggen. Op die manier proberen we steeds heel dicht bij de mensen zelf te staan en hen iets mee te geven dat hen sterk maakt.'